Dernek yöneticilerinin yasal sorumlulukları, yalnızca gönüllü çalışmalardan ibaret değildir. Türkiye’de 5253 Sayılı Dernekler Kanunu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu ve ilgili yönetmelikler; dernek yönetim yükümlülüklerini açıkça belirler. Dernek başkanları ve yönetim kurulu üyeleri, hem yasal hem de mali sorumluluklarını eksiksiz yerine getirmekle mükelleftirler.

1. Genel Kurul ve Yönetim Kurulu Sorumlulukları

Yönetim kurulu, derneğin yürütme organıdır ve tüm faaliyetlerin yasalara uygunluğundan sorumludur.

  • Genel kurul toplantılarını mevzuata uygun tarihlerde ve usullerde yapmak.
  • Karar defterlerini, üye kayıt defterlerini ve evrak kayıtlarını usulüne uygun, eksiksiz tutmak.
  • Yönetim kurulu kararlarının dernek tüzüğüne ve güncel mevzuata tam uyumlu olmasını sağlamak.

2. Mali Sorumluluklar ve Resmi Bildirimler

Mali yönetimdeki bir ihmal, yöneticilerin şahsi mal varlıklarını dahi etkileyebilecek hukuki sonuçlar doğurabilir.

  • Gelir-gider belgelerinin (Alındı belgeleri, gider makbuzları vb.) eksiksiz düzenlenmesi ve yasal süresince saklanması.
  • Yıllık Beyannamenin her yılın ilk dört ayı içinde DERBİS üzerinden hatasız sunulması.
  • Bağış ve yardımların kayıt altına alınması, resmi defterlere işlenmesi ve amaç dışı kullanımın engellenmesi.

3. Mevzuata ve Tüzüğe Uyum

Derneğin tüzüğü, kurumun anayasasıdır. Tüzük dışı her adım yasal risk taşır.

  • Tüm faaliyetlerin tüzükte belirtilen amaçlar ve çalışma konuları çerçevesinde yürütülmesi.
  • Yardım toplama kampanyaları ve uluslararası projeler için mülki idareden gerekli izinlerin önceden alınması.
  • Lokal açma, iktisadi işletme kurma gibi işlemlerin yasal izin süreçlerinin takibi.

4. Üyelik İşlemleri ve Kayıtların Düzeni

Üye ilişkileri, derneklerin en çok denetlenen ve itiraz edilen alanlarından biridir.

  • Üyelik kabul ve çıkarma işlemlerinin tüzüğe ve demokratik usullere uygun yürütülmesi.
  • Üye kayıt defterinin, üyelerin tebligata esas adresleri dahil güncel tutulması.

Yasal Sorumlulukların İhlalinde Cezai Sonuçlar

Dernek yönetim yükümlülükleri yerine getirilmediğinde veya mevzuata aykırı işlemler yapıldığında, yöneticiler hem hukuki hem de mali açıdan şahsen sorumlu tutulur. İhlaller, yüksek tutarlı idari para cezalarından Türk Ceza Kanunu kapsamındaki hapis cezalarına kadar ciddi yaptırımlar doğurabilir. Özellikle beyanname hataları ve defter düzenindeki eksiklikler, derneğin feshine kadar giden süreçleri tetikleyebilir.

SH Danışmanlık olarak, yöneticilerimizi bu risklerden korumak için İç Denetim ve Mevzuat Danışmanlığı hizmetlerimizle her an yanınızdayız.